مهدی یحیی پور

---

در سال‌های اخیر، هم‌زمان با گسترش فناوری‌های صنعت ۴.۰، نظام‌های نگهداری و تعمیرات نیز دستخوش تحول شده و رویکرد نگهداری و تعمیرات بهره‌ور فراگیر ۴.۰ به‌عنوان نسل نوین مدیریت نگهداری و تعمیرات، با بهره‌گیری از فناوری‌هایی نظیر اینترنت اشیا، کلان‌داده، هوش مصنوعی و تحلیل داده‌ها، زمینه افزایش بهره‌وری، کاهش توقفات، بهبود قابلیت اطمینان تجهیزات و تصمیم‌گیری هوشمند را فراهم کرده است. با وجود مزایای فراوان این رویکرد، استقرار موفق آن در صنایع سرمایه‌بر، به‌ویژه صنعت فولاد، با موانع متعددی در ابعاد فناورانه، سازمانی، مدیریتی، انسانی و اقتصادی همراه است. ازاین‌رو، شناسایی و اولویت‌بندی این موانع، گامی اساسی در جهت برنامه‌ریزی اثربخش برای پیاده‌سازی نگهداری و تعمیرات بهره‌ور فراگیر ۴.۰ به شمار می‌رود.پژوهش حاضر با هدف شناسایی و رتبه‌بندی موانع پیاده‌سازی نگهداری و تعمیرات بهره‌ور فراگیر ۴.۰ در خط نورد گرم شرکت فولاد مبارکه اصفهان انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده‌ها، توصیفی-پیمایشی است. در مرحله نخست، موانع اجرای نگهداری و تعمیرات بهره‌ور فراگیر ۴.۰ از طریق مرور ادبیات پژوهش استخراج و سپس با استفاده از تکنیک دلفی فازی و نظرات ۱۷ نفر از خبرگان، بومی‌سازی و نهایی شدند. در مرحله دوم، به‌منظور رتبه‌بندی موانع نهایی، از روش بهترین-بدترین و نظرات ۱۰ نفر از خبرگان حوزه تصمیم‌گیری چندمعیاره استفاده شد. برای تحلیل داده‌های جمعیت‌شناختی و بررسی پایایی پرسشنامه از نرم‌افزار   ، برای انجام محاسبات و پردازش داده‌ها از Microsoft Excel و برای حل مدل بهترین–بدترین و استخراج اوزان از نرم‌افزار LINGO استفاده شد.یافته‌های پژوهش نشان داد که در میان دسته‌بندی موانع، موانع فناورانه بیشترین اهمیت را در پیاده‌سازی نگهداری و تعمیرات بهره‌ور فراگیر ۴.۰ دارند و پس از آن، به‌ترتیب موانع سازمانی–مدیریتی، انسانی–فرهنگی و اقتصادی-مالی قرار می‌گیرند. همچنین، در میان موانع، «ضعف زیرساخت‌ها و نبود سیستم‌های هوشمند نگهداری و پایش بلادرنگ»، «عدم تعهد و حمایت مدیریت ارشد» و «کیفیت پایین داده‌ها و عدم قابلیت اطمینان به داده‌های عملیاتی» به‌عنوان مهم‌ترین موانع شناسایی شدند. نتایج این پژوهش می‌تواند با فراهم ساختن شناختی دقیق از موانع کلیدی، مدیران و تصمیم‌گیرندگان صنعت فولاد را در برنامه‌ریزی، تخصیص منابع و تدوین راهبردهای مؤثر برای استقرار موفق نگهداری و تعمیرات بهره‌ور فراگیر ۴.۰ یاری رساند.

In recent years, alongside the rapid development of Industry ۴.۰ technologies, maintenance systems have also undergone significant transformation. Total Productive Maintenance ۴.۰ (TPM ۴.۰), as a new generation of maintenance management, utilizes technologies such as the Internet of Things (IoT), Big Data, Artificial Intelligence (AI), and data analytics to enhance productivity, reduce downtime, improve equipment reliability, and enable intelligent decision-making. Despite its numerous advantages, the successful implementation of this approach in capital-intensive industries, particularly the steel industry, faces various technological, organizational, managerial, human, and economic barriers. Therefore, identifying and prioritizing these barriers is considered a fundamental step toward effective planning for the implementation of Total Productive Maintenance ۴.۰. The present study was conducted with the aim of identifying and ranking the barriers to the implementation of Total Productive Maintenance ۴.۰ in the Hot Strip Mill of Mobarakeh Steel Company. In terms of purpose, this research is applied, and in terms of data collection, it is a descriptive-survey study. In the first stage, the barriers to the implementation of Total Productive Maintenance ۴.۰ were extracted through a review of the relevant literature and then localized and finalized using the Fuzzy Delphi technique based on the opinions of ۱۷ experts. In the second stage, the Best–Worst Method (BWM) and the opinions of ۱۰ experts in the field of multi-criteria decision-making were employed to rank the finalized barriers.    software was used to analyze demographic data and assess the reliability of the questionnaire, Microsoft Excel was employed for calculations and data processing, and LINGO software was used to solve the Best–Worst model and determine the criteria weights. The findings revealed that, among the barrier categories, technological barriers were the most significant obstacles to the implementation of Total Productive Maintenance ۴.۰, followed respectively by organizational–managerial, human–cultural, and economic–financial barriers. Furthermore, among the identified barriers, "Weak infrastructure and the lack of intelligent maintenance and real-time monitoring systems," "Lack of senior management commitment and support," and "Poor data quality and unreliable operational data" were recognized as the most critical barriers. The findings of this study can provide managers and decision-makers in the steel industry with a comprehensive understanding of the key implementation barriers, thereby supporting effective planning, resource allocation, and the development of appropriate strategies for the successful implementation of Total Productive Maintenance ۴.۰.