یکتا عبدلی

حکمت را می­توان مطابق با کلام قدیم خداوند، برترین موهبت، و خیر کثیری دانست که به بنده عطا می­شود^[۱]. سهروردی- منادی حکمت اشراق در دور? اسلامی- از حکمت و حقیقت سخن­ها گفته است، و به حکمت و حقیقت دست نتوان یافت، مگر با تزکی? نفس و پیراستن و آماده­ساختنِ آن. چراکه علم حقیقی، آن­گونه که حضرت مصطفی (صلّی اللّه علیه) فرموده است: نوری است که خداوند بر قلب هر یک از بندگانش که بخواهد، درافکَنَد[۲](مجلسی, ۱۳۶۲). بنابراین، توجّه به راه و رسمِ عرفان برای همگان مسئله­ای بسیار پر اهمیّت است. چراکه، راهی است که انسان را به خیر کثیر رهنمون می­شود.

در این پژوهش سعی شده است لطایف عرفانی در دیدگاهِ شیخ اشراق جست­وجو و سپس توضیح داده شود. سهروردی آثار متعدّدی از خود به جای گذاشته است. آثاری که چه در زمین? بحث و چه در زمین? ذوق از اهمیّتِ بسیاری برخوردارند. در میانِ این آثار، دو رسال? کلمه و بستان­القلوب، جامعِ موضوعاتِ متنوعی هستند. و در عین حال، رنگ و بویی عرفانی دارند. در هر دو رساله از حقیقت گفته شده و از صُوفی سخن به میان آمده است. در پژوهش حاضر، توضیح داده می­شود که مقصود شیخ اشراق از صوفی دقیقاً چه کسی است و چه جایگاهی در نظرگاه عرفانی او دارد.

بنابراین، در جست­وجوی مؤلفه­های عرفانی

شیخ اشراق، تأکیدِ خود را بر رسال? کلمه و همچنین رسال? بستان­القلوب قرار داده­ایم. چرا که رسال? بستان­القلوب نیز نکات عرفانی نغزی را در خود جای داده است، با این تفاوت که این رساله از آنجایی که به زبان فارسی به رشت?

تحریر درآمده است، بیشتر مورد توجّه بوده است.