تأثیرات شوک های خبری عرضه نفت خام بر نرخ ارز در کشورهای تولید کننده نفت خام

هدف این پژوهش بررسی تأثیر شوک‌های خبری عرضه نفت بر متغیرهای کلان اقتصادی، به‌ویژه نرخ ارز حقیقی در کشورهای صادرکننده نفت است. با استفاده از چارچوب نظری اقتصاد کلان باز و ادبیات شوک‌های نفتی، تلاش شده است نقش انتظارات بازار نسبت به عرضه آینده نفت در نوسانات نرخ ارز تبیین شود. برای این منظور از مدل بردار خودرگرسیونی ساختاری (SVAR) همراه با متغیر ابزاری خارجی مبتنی بر تغییرات فرکانس بالای قیمت نفت پیرامون اعلامیه‌های اوپک استفاده شده است. داده‌های ماهانه شامل قیمت جهانی نفت، تولید جهانی نفت، ذخایر نفتی، شاخص تولید صنعتی جهانی و نرخ ارز حقیقی در چهار کشور روسیه، نروژ، عربستان سعودی و ایران طی یک دوره بلندمدت گردآوری شد. ابتدا شوک‌های خبری عرضه نفت از طریق واکنش بازارهای آتی نفت نسبت به تصمیمات اوپک استخراج و سپس به‌عنوان ابزار خارجی در مدل SVAR به کار گرفته شدند. نتایج نشان دادند که واکنش نرخ ارز حقیقی به شوک‌های خبری نفتی در میان کشورها ناهمگون است. در روسیه، شوک‌های مثبت عرضه نفت موجب تقویت پایدار روبل شد؛ در نروژ، واکنش نرخ ارز کوتاه‌مدت و زودگذر بود و در بلندمدت خنثی شد؛ در عربستان، به دلیل سیاست تثبیت نرخ ارز در برابر دلار، واکنش بسیار محدود بود؛ و در ایران، واکنشی دوگانه و معکوس مشاهده شد، به‌گونه‌ای که در کوتاه‌مدت ارزش ریال تقویت و در بلندمدت به‌دلیل فشارهای تورمی و محدودیت‌های تحریمی تضعیف شد. به‌طور کلی، نتایج تأکید می‌کنند که شوک‌های خبری عرضه نفت حتی بدون تغییر واقعی در تولید، از طریق انتظارات و کانال ارزی بر اقتصاد کشورها اثرگذارند. برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر این شوک‌ها، پیشنهاد می‌شود کشورهای نفتی با تقویت استقلال بانک مرکزی، تنوع‌بخشی به منابع ارزی و ایجاد صندوق‌های ثروت ملی ضدچرخه‌ای، ثبات اقتصاد کلان خود را ارتقا دهند.