سیما سودخواه
عنوان پایاننامه
تعیین مشخصه های ممیز مثال در فرهنگ زبان آموز تک زبانه پیشرفته مبتنی بر دو سازوکار رمزگشایی و رمزگذاری
- رشته تحصیلی
- زبان شناسي همگاني
- مقطع تحصیلی
- کارشناسی ارشد
- محل دفاع
- ادبیات فارسی و زبانهای خارجی
- شماره ساختمان محل ارائه
- ۱۷
- نام کلاس محل ارائه
- کلاس ۱۱۵[۲۰۱۱۵]
- شماره کلاس محل ارائه
- ۲۱۵
- تاریخ دفاع
- ۲۱ تیر ۱۴۰۵
- ساعت دفاع
- ۱۲:۳۰
- چکیده
- این پژوهش با هدف تبیین و صورتبندی نظاممندِ مشخصههای ممیز «مثال» در فرهنگهای تکزبان? زبانآموز پیشرفته انجام شده است. در این فرهنگها، بخش مثال نقشی محوری در دو فرایند بنیادینِ یادگیری زبان، یعنی درک مطلب (رمزگشایی) و تولید (رمزگذاری)، ایفا میکند بهگونهای که حتی، در بسیاری موارد، انتقال معنا، بیش از تعریف، از طریق مثال صورت میگیرد. بهرغم چنین اهمیتی، پژوهشهای پیشین عمدتاً به توصیههای کلی بسنده کردهاند و فاقد چارچوبی عینی، سنجشپذیر و نظاممند برای تحلیل، تألیف و ارزیابی مثالها بودهاند. پژوهش حاضر، به منظور پر کردن این خلأ، با اتکا به دو سازوکار بنیادین رمزگشایی و رمزگذاری، و با الگوبرداری از تحلیل مؤلفهای در معنیشناسی و نظری? مشخصههای ممیز در واجشناسی، نظامی دودویی (+ یا -) برای تحلیل مثالها ارائه داد. در این چارچوب، مثال بهمثاب? ابزاری دوسویه تلقی شد که هم سرنخهای بافتی لازم برای فهم معنای سرمدخل را فراهم کرد و هم الگوهای نحوی و همایندی مورد نیاز برای تولید زبان را نشان داد. مشخصههای ممیز بهصورت مجموعهای از مؤلفههای دوارزشی تعریف شدند که حضور یا عدم حضور آنها در هر مثال قابل ارزیابی و کمّیسازی است. این مشخصهها بهتفکیک برای دو مقول? دستوری اسم و فعل و در دو حوز? رمزگشایی و رمزگذاری استخراج شدند و هر مثال بر اساس میزان برخورداری از این مشخصهها امتیازدهی شد. به این ترتیب، پیوستاری از مثالهای ضعیف تا آرمانی ترسیم شد که امکان ارزیابی عینیِ کیفیت مثالها را فراهم آورد. نتایج این پژوهش نشان داد که میتوان، با تجزی? سازوکارهای رمزگشایی و رمزگذاری به مؤلفههای دقیق، ابزاری تحلیلی و مکانیکی برای تألیف هدفمند مثال و نقد سنجشپذیر فرهنگهای زبانآموز فراهم آورد؛ ابزاری که میتواند به بهبود فرهنگنگاری آموزشی، بهویژه در حوز? زبان فارسی، منجر شود.
- Abstract
- This study has aimed to systematically identify and formalize the distinctive features of examples in advanced monolingual learner’s dictionaries. In such dictionaries, the example component plays a central role in the two fundamental processes of language learning - namely comprehension (decoding) and production (encoding) - to the extent that, in many cases, meaning is conveyed more effectively through examples than through definitions. Despite this significance, previous research has largely been limited to general recommendations and has failed to provide an objective, measurable, and systematic framework for the analysis, compilation, and evaluation of examples. In order to address this gap, the present study developed a binary (+ or -) analytical system grounded in the two core mechanisms of decoding and encoding, drawing on componential analysis in semantics and the theory of distinctive features in phonology. Within this framework, the example was conceptualized as a bidirectional tool that both provides contextual cues necessary for understanding the meaning of the headword and demonstrates the syntactic and collocational patterns required for language production. Distinctive features were defined as a set of binary components whose presence or absence in each example can be systematically identified and quantified. These features were extracted separately for the two grammatical categories of nouns and verbs, and across the domains of decoding and encoding. Each example was then evaluated based on the number of features it contained, allowing for the construction of a continuum ranging from weak to optimal examples, thereby enabling an objective assessment of example quality. The findings indicated that by breaking down decoding and encoding mechanisms into precise constituent features, it is possible to develop a concrete analytical tool for the principled compilation of examples and the systematic evaluation of learner’s dictionaries - an approach that can ultimately contribute to the advancement of learners’ lexicography, particularly in the context of Persian.