سیدبهزاد ستاری بلوس

مقدمه و بیان مسأله

بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بیش از هزار میلیون نفر (حدود ۱۵ درصد از جمعیت جهان) به نوعی از معلولیت مبتلا هستند. این درصد عمدتاً به دلیل پیری جمعیت و افزایش افرادی که از بیماری‌های مزمن رنج می‌برند، همچنان در حال افزایش است (WHO، ۲۰۲۰). تخمین زده می شود که تعداد افراد دارای معلولیت در سراسر جهان تا سال ۲۰۵۰ به ۲/۱ میلیارد نفر افزایش یابد. این پیش بینی ناشی از چندین عامل است: پیری ثابت جمعیت، رشد بیماری های مزمن، افزایش امید به زندگی، کاهش مرگ و میر کودکان، و ابزارهای بهتر برای شناسایی و اندازه گیری ناتوانی (استرلینکوا[۱] و همکاران، ۲۰۲۳). افراد دارای معلولیت یک گروه از نظر تاریخی طرد شده و به حاشیه رانده شده اجتماعی هستند که فاقد قدرت و صدا هستند   (اولیور و بارنز، ۲۰۱۲).

۲۰۲۰). هدف این مطالعه شناسایی جنبه‌هایی از گردشگری است که توسط معلولان مهم در نظر گرفته می‌شود و پیامدهای آن برای معلولان و صنعت گردشگری برجسته می‌شود. افزایش دانش از گردشگری در دسترس؛ آگاهی را در مورد موانع فیزیکی و اجتماعی-فرهنگی که مانع ورود موثر آن ها به حوزه های اوقات فراغت و گردشگری می شود، افزایش می دهد. این می‌تواند اقداماتی را با هدف کاهش و حذف چنین موانعی یا کمک به یافتن راه‌حل‌های جایگزین از طریق تطبیق محصولات و سیاست‌ها برای حمایت از گردشگری برای همه و در نتیجه، افزایش رضایت مشتری و رفاه برای معلولان به ارمغان آورد.

گردشگری در ایران بویژه در مناطق توریستی طبیعی همچون اردبیل هنوز برای افراد عادی نیز از زیرساخت ها و کیفیت مناسب برخوردار نیست چه برسد به کودکان، سالمندان و افراد معلول و کم توان جسمی و ذهنی. فقدان مسیرهای گردشگری مخصوص کودک و نبود زیرساخت ها و امکانات مناسب گردشگری کودک در سایت های گردشگری، نبود امکانات مناسب برای سالمندان که دچار محدودیت های جسمی و حرکتی هستند و همچنین نبود زیرساخت های مناسب برای افراد معلول به ویژه معلولانی که دچار عاضه های شنوایی و بینایی هستند، معضلاتی هستند که شکایات بسیاری از طرف جامعه کم توان و معلول در بر داشته اند (ابوالقاسم، ۱۳۹۷).

از طرف دیگر گردشگری در دسترس در ایران به دلیل وقوع جنگ تحمیلی و وجود جانبازان و معلولان باقی مانده از جنگ حائز اهمیت است. تعداد معلولان (جانبازان) جنگ تحمیلی طبق آماری که بنیاد شهید مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی منتشر کرده است به ۴۰ هزار نفر می رسند. همچنین حدود دو درصد جمعیت کشور شامل یک میلیون و سیصد هزار نفر معلول هستند که این افراد نیازمند دریافت خدمات مختلف توانبخشی هستند. در مجموع ۳۵ درصد از معلولان را زنان و ۶۵ درصد را نیز مردان تشکیل می دهند (سازمان بهزیستی، ۱۳۹۸).

هدف پژوهش(حد اکثر چهار خط)

هدف اصلی

شناسایی عوامل موثر بر گردشگری در دسترس در استان اردبیل

اهداف فرعی

شناسایی عوامل رفتاری (عوامل فردی- میان فردی)   موثر بر گردشگری در دسترس در استان اردبیل

شناسایی عوامل محیطی (محیط خرد – محیط کلان) موثر بر گردشگری در دسترس در استان اردبیل

شناسایی عوامل فرهنگی موثر بر گردشگری در دسترس در استان اردبیل

اولویت بندی عوامل موثر بر گردشگری در دسترس در استان اردبیل

اهمیت و ضرورت پژوهش(حد اکثر نیم صفحه)

صنعت گردشگری، یکی از مهمترین بخش های اقتصاد جهانی است که در بیش از یک ده? اخیر، بیشترین درآمدزایی و اشتغالزایی را در میان صنایع مختلف جهان، داشته است. از آنجایی که این صنعت، علاوه بر مزیت های اقتصادی، آثار فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و حتی امنیتی برای جوامع دارد، تقریبا تمام کشورها درصدد هستند از تمام ظرفیت های موجود در کشور خود برای افزایش توریست ورودی استفاده کنند. در این میان آنچه مسلم است، وجود زیرساخت ها و تسهیلات مناسب از فاکتورهای اصلی برای موفقیت در عرصه گردشگری است. زیرساخت ها و تسهیلاتی که پاسخگوی نیازهای تمام افراد جامعه، حتی افراد ناتوان و معلول، کودکان و سالخوردگان باشد. از سوی دیگر پژوهشگران   صنعت گردشگری را، صنعتی پویا درنظر می گیرند که دائما در حال تغییر است و در این بین شاخه نوینی از گردشگری به وجود آمده که گردشگری در دسترس نامیده می شود و شرایط را برای افرادی که نمی توانند از بسته های معمول سفر استفاده کنند، مهیا می سازد. به عبارت دیگر گردشگری در دسترس، فرآیند توانمندسازی افراد ناتوان جسمی و سالمندان، براساس اصول عدالت، استقلال و کرامت از طریق ارائه جهانی خدمات محصولات و محیط های گردشگری است(بنجامین[۱۴] و همکاران، ۲۰۲۰).

سوال­ها یا فرضیه­های پژوهش

سوال اصلی

عوامل موثر بر گردشگری در دسترس در استان اردبیل کدامند؟

سوالات فرعی

عوامل رفتاری (عوامل فردی- میان فردی)   موثر بر گردشگری در دسترس در استان اردبیل کدامند؟

عوامل محیطی (محیط خرد – محیط کلان) م