راضیه صدقیانی
عنوان پایاننامه
حمایت آمبودسمن ها از حقوق بشر درمقابل خطرات هوش مصنوعی؛ در پرتو اقدامات شورای اروپا
- رشته تحصیلی
- حقوق ارتباطات
- مقطع تحصیلی
- کارشناسی ارشد
- محل دفاع
- حقوق و علوم سیاسی
- شماره ساختمان محل ارائه
- ۳۸
- نام کلاس محل ارائه
- کلاس ۲۰۶[۲۳۲۰۶]
- شماره کلاس محل ارائه
- ۳۰۶
- تاریخ دفاع
- ۳۱ شهریور ۱۴۰۴
- ساعت دفاع
- ۱۲:۰۰
- چکیده
- ورود هوش مصنوعی به عرصههای مختلف زندگی اجتماعی و فردی، تحولی عمیق در ساختارهای سیاسی، اقتصادی و حقوقی جوامع ایجاد کرده است. این فناوری به دلیل ماهیت چندوجهی خود دارای کارکردی دوگانه است؛ از یک سو میتواند کیفیت زندگی انسانها را ارتقا دهد و فرصتهای تازهای برای رشد و توسعه فراهم سازد، اما از سوی دیگر مخاطرات جدی برای حقوق اساسی بشر به همراه دارد. این پدیده که از آن به «دوگانگی فناوری» تعبیر میشود، بیانگر آن است که پیشرفت فناوری به همان میزان که ظرفیت مثبت دارد، میتواند به تهدیدی علیه ارزشهای بنیادین انسانی بدل شود. در بُعد منفی، پیامدهایی همچون تبعیض ناشی از الگوریتمها، نقض حریم خصوصی افراد از طریق گردآوری و پردازش گسترده دادههای شخصی، گسترش اخبار جعلی و پدیده «جعل عمیق» که حقیقت را مخدوش میسازد، و نیز فقدان شفافیت در فرایندهای تصمیمگیری خودکار که قابلیت توضیحپذیری و تفسیرپذیری را با ابهام جدی مواجه میکند، همگی از مصادیق خطرات این فناوری هستند. چنین مسائلی ایجاب میکند که صرفاً به ابزارهای سنتی قانونگذاری و قضایی اکتفا نشود، بلکه نهادهای ملی نیز بهعنوان یک نهاد غیرقضایی برای حمایت از حقوق بشر وارد عمل شوند. در این زمینه، نهادهای ملی حقوق بشر و بهویژه آمبودسمنها به دلیل استقلال و انعطاف نهادی خود توانستهاند در سطح ملی و منطقهای اقدامات مهمی انجام دهند. در سطح داخلی، این نهادها با ارائه توصیه به قانونگذار، رسیدگی به شکایات فردی، انجام تحقیقات و برگزاری کنفرانسها با هدف ارتقای سواد هوش مصنوعی، دولتها را در تنظیم مقررات و اصلاح رویههای مرتبط با هوش مصنوعی یاری دادهاند. در سطح منطقهای نیز همکاری گسترده میان این نهادها و ارکان شورای اروپا با هدف حمایت از هوش مصنوعی انسانمحور، منجر به تصویب «کنوانسیون چارچوب شورای اروپا در مورد هوش مصنوعی و حقوق بشر، دموکراسی و حاکمیت قانون» گردید که نخستین سند الزامآور بینالمللی در این حوزه محسوب میشود. در این فرایند، شورای اروپا بارها بر ظرفیت و نقش کلیدی نهادهای ملی، از جمله آمبودسمنها تأکید کرده و حتی در کنوانسیون نیز به اهمیت نقش نظارتی آنها تصریح شده است. بااینحال، تجربه نشان داده است که آمبودسمنهایی توانستهاند در این عرصه نقشی مؤثر و پایدار ایفا کنند که فعالیتشان مبتنی بر اصول پاریس و اصول ونیز بوده است. این اصول با تأکید بر استقلال، عینیت، شفافیت، انصاف و بیطرفی، بستر لازم را برای کارآمدی آمبودسمنها در مواجهه با چالشهای نوظهور ازجمله هوش مصنوعی فراهم میکنند. به همین دلیل، پایبندی به این چارچوبها شرط اساسی برای ایفای نقش مؤثر این نهادها در حمایت از حقوق بشر در برابر فناوریهای نوین است.
- Abstract
- The entry of artificial