شناسایی و اولویت بندی خدمات فرودگاهی برای سالمندان و توانخواهان مورد مطالعه فرودگاه مهرآباد)

هدف این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی معیارهای خدمات فرودگاهی در دسترس برای مسافران سالمند و توانخواه در فرودگاه مهرآباد (قطب اصلی پروازهای داخلی با ?? میلیون مسافر سالانه) است. با توجه به رشد ? درصدی سالانه مسافران دارای محدودیت حرکتی و پدیده سالمندی جمعیت، این مطالعه به روش ترکیبی انجام شد. ابتدا با مطالعه اسنادی۷ معیار اثر گذار بر خدمات فرودگاهی در دسترس را شناسایی شد . سپس با مطالعه میدانی پرسشنامه AHP میان ۲۲ نفر از مدیران و کارشناسان انجمن‌، سازمان و بنیاد های فعال در زمینه معلولیت و سالمندی جهت اولویت‌بندی خدمات فرودگاهی طی اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۴توزیع گردید. اولویت‌بندی معیار ها به کمک نرم افزار سوپر دسیژن با روش AHP تحلیل و نتایج نشان داد: ۱.زیرساخت حمل و نقل عمودی و افقی، ۲.محوطه داخلی و خارجی، ۳.تخلیه اضطراری ۴.تجهیزات کمک حرکتی ۵. راهیابی و اطلاع رسانی۶. بازخورد و بهبود مستمر ۷. کارکنان. یافته‌ها ضرورت تمرکز مدیران فرودگاه مهرآباد بر بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل را به عنوان اولویت نخست تأیید می‌کند. این پژوهش الگویی عملیاتی برای سیاست‌گذاری در حوزه حمل‌ونقل هوایی فراگیر ارائه می‌دهد.

Abstract

This study systematically identifies and prioritizes

critical determinants of accessible airport services tailored to senior passengers

and passengers with disabilities at Mehrabad International Airport—Iran’s

principal domestic aviation hub, serving ۱۳ million passengers annually.

Motivated by the ۶% year-on-year growth in individuals with reduced mobility

(PRMs) traffic and demographic aging trends, the research employs a sequential

mixed-methods design. Phase ۱ (Documentary Analysis): A comprehensive literature

review identified ۷ operational and infrastructural dimensions of accessibility

in airport services. Phase ۲ (Field Study): During May-June ۲۰۲۵, an Analytic

Hierarchy Process (AHP) survey was administered to ۲۲ domain experts (NGO

representatives and aging/disability specialists) to weight the criteria. Data

were processed via Super Decisions software, yielding the following priority

ranking:

Vertical/horizontal circulation systems (e.g., elevators,

moving walkways)

Terminal spatial design (indoor/outdoor navigability)

Emergency egress protocols

Assistive mobility technologies (e.g., wheelchairs,

boarding lifts)

Multimodal wayfinding solutions (tactile/audio-visual

signage)

Service feedback mechanisms

Staff competency training

The results underscore an exigent need for infrastructure

modernization, particularly in passenger flow systems, to align with ICAO

accessibility standards. This study contributes an evidence-based decision

matrix for developing inclusive aviation policies in emerging markets