فریده بجنوردی وحید
عنوان پایاننامه
صرف ساختاری: اشتقاق در زبان فارسی
- دانشجو
- فریده بجنوردی وحید
- استاد مشاور
- شهلا رقیب دوست, مجتبی منشی زاده
- استاد داور
- احسان چنگیزی, فاطمه بهرامی, گلناز مدرسی قوامی
- رشته تحصیلی
- زبان شناسي
- مقطع تحصیلی
- دکتری تخصصی PhD
- تاریخ دفاع
- ۲۸ شهریور ۱۴۰۳
- ساعت دفاع
- چکیده
- ی ۱۹۸۰ وارد زبانشناسی شد و پایه و اساس دستور ساختاری امروزی گردید. صرف ساختاری نیز نظریهی زبانی در حوزهی صرف و شاخهای از دستور ساختاری است که در آن، ساختار نقش محوری دارد و به بررسی واژههای غیربسیط میپردازد. این نظریه چارچوبی ارائه میدهد که تفاوتها و وجوه اشتراک ساختارهای سطح واژه و ساختارهای سطح گروه (یعنی نحو) در آن توصیف و تشریح شدهاست. در این رساله، بر پایهی صرف ساختاری بوی (۲۰۱۰) به بررسی واژههای مشتق زبان فارسی که از اتصال پیشوندهای «هم-»، «با-»، «بی-»، «باز-»، «فرا-» و «پس-» و پسوندهای «-گاه»، «-مند»، «-بان»، «-ناک»، «-چه» و «-دان» به پایههای فعلی و غیرفعلی ساختهشدهاند، پرداختهشدهاست؛ به این صورت که ابتدا واژههای مشتق مذکور از نظر ساختاری (صورت) و از نظر معنایی بررسی گردیدند و برای آنها در قالب صرف ساختاری بوی (۲۰۱۰) طرحواره و زیرطرحوارههایی در نظر گرفتهشد. سپس بر اساس طرحواره و زیرطرحوارههای واژههای مشتق، برای همهی پیشوندها و پسوندهای مورد بررسی، درخت وراثت طرحوارهای- ساختاری ترسیم گردید. با انجام این پژوهش مشخص شد طرحوارهها، به صورت کلی، صورت واژهها را پیشبینی میکنند و نحوهی اتصال وندها وهمنمایگی پایه، وند و واژهی حاصل نیز در آنها نمایش داده میشود. همچنین مشخصشد که در هر زیرطرحواره، ارتباط میان معناهای یک وند مشخص میشود و این چندمعنایی توسط یک درخت پایگانی با نام درخت وراثت تفسیر میشود؛ به این معنی که هر گره وارث ویژگیهای گرههای بالاتر است. صرف ساختاری برای توصیف واژههای مشتق با معنای تیره یا ترکیبناپذیرِ معنایی نیز از طرحوارهها بهره میگیرد، زیرا طرحوارهها در صرف ساختاری، برونداد- محور هستند. اما بوی (۲۰۱۰) معتقد است که برای واژههای مشتق ترکیبناپذیرِ معنایی میتوان زیرطرحوارههایی را در نظر گرفت که تنها صورت آنها، یعنی الگوی واژهسازی آنها را تبیین نماید. این طرحوارهها معنای واژههای مشتق تیره را پیشبینی نمیکنند
- Abstract
- Construction Grammar, which is focused on the concept of