مطالعه معنای کار در دوره سالمندی ، یک پژوهش کیفی

با توجه به رشد جمعیت سالمندان و تحولات اجتماعی-فرهنگی در ایران، این پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناختی، به بررسی معنای کار در زندگی مردان سالمند بالای ۶۵ سال پرداخت. ده شرکت‌کننده با حداقل تحصیلات متوسطه، دارای تجربه اشتغال، که اکنون بازنشسته یا نیمه‌وقت شاغل بودند، از طریق نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها با مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته در حیطه‌ی چهار مؤلفه‌ی‌ تجربه شغلی، معنای کار، عوامل اجتماعی-روانی و روابط بین‌فردی پس از بازنشستگی جمع‌آوری و با روش شش‌مرحله‌ای تحلیل مضمون براون و کلارک (۲۰۰۶) تحلیل شدند. یافته‌ها پنج مضمون اصلی را نشان داد: ۱) کار به‌مثابه سازوکار بقا و امنیت ۲) کار به‌مثابه هویت مردانه ۳) کار به‌مثابه معنا: پناهگاه روانی در برابر مرگ و پوچی ۴) کار به‌مثابه زبان ناگفته عشق ۵) کار به‌مثابه جایگزین ارتباطات انسانی. این مطالعه آشکار کرد که کار برای این مردان فراتر از منبع درآمد، ابعادی وجودی، هویتی، عاطفی و اجتماعی دارد. پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران و روان‌شناسان برنامه‌هایی مانند کارگاه‌های سواد شغلی پس از بازنشستگی، پژوهش‌های مداخله‌محور برای طراحی برنامه‌های توانمندسازی سالمندان بازنشسته و ایجاد فضاهایی برای بازتعریف هویت شغلی پس از بازنشستگی، از طریق کارگاه‌های روان‌شناختی یا گروه‌درمانی‌های حمایتی را برای کاهش شکاف‌های هویتی و ارتباطی و ارتقای کیفیت زندگی سالمندان طراحی کنند. این پژوهش بر اهمیت توجه به ابعاد چندگانه کار در زندگی سالمندان تأکید دارد.

کلیدواژه: معنای کار، سالمندی، بازنشستگی