دکتر مهدیزاده مطرح کرد:
رسانهای شدن، عاملی دوگانه در تقویت یا تضعیف صورتهای دینداری
به گزارش روابط عمومی، ششمین نشست از سلسله نشستهای زیست ارتباطی در جهان معاصر با حضور استادان و دانشجویان، به همت معاونت فرهنگی و اجتماعی و با همکاری دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی و خانه اندیشمندان علوم انسانی، در سالن شورای دانشکده علوم ارتباطات برگزار شد.
در این نشست دکتر سیدمحمد مهدیزاده، رئیس دانشکده علوم ارتباطات، به ارائه تحلیلی جامع درباره موضوع «رسانهای شدن و سکولاریسم» پرداخت.
بقای معرفتی دین در جهان جدید
وی در تبیین انگیزه خود از طرح این موضوع، آن را ناشی از «دغدغهای مطالعاتی به مسئله نسبت سنت و تجدد» دانست و پرسش بنیادین خود را چنین طرح کرد: «با ظهور مدرنیته، آیا دین صرفاً به حاشیه رانده میشود یا این ظرفیت را دارد که با بازتعریف هوشمندانه خود، همچنان به مثابه یک منبع معرفتی قدرتمند در جهان جدید اثرگذار باقی بماند؟»
رئیس دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی در تعریف سکولاریسم، میان دو سطح سیاسی و فلسفی تمایز قائل شد و گفت: «سکولاریسم سیاسی به معنای جدایی نهاد دین از دولت است، اما سکولاریسم فلسفی، جهانی را تصویر میکند که مستقل از امر ماورایی و متکی بر خرد خودبنیاد انسان است.
به گفته دکتر مهدیزاده، این سکولاریسم فلسفی عمیقاً با اومانیسم پیوند خورده و به معنای انتقال مرکز ثقل معنا و ارزش از ساحت آسمانی به درون جهان و وجود انسان است.
وی با تأکید بر نقش دوگانه رسانهها در گسترش جهان مدرن با اشاره به نظریهپردازانی نظیر مکلوهان، گفت: جایگزینی (انتقال کارکردهای نهادهای سنتی به نهاد رسانه)، امتداد (گشودن افقهای فرامحلی که الزاماً در چارچوبهای دینی تعریف نمیشوند)، ادغام (تنیدگی رسانه در زندگی روزمره تا جایی که یک زیستجهان رسانهای شکل گیرد) و انطباق (ضرورت سازگار شدن نهادهای سنتی با منطق رسانه، که گاه به نمایشی شدن امر دینی منجر میشود)، چهار فرآیند کلیدی تأثیر رسانهها بر سکولاریسم است.
رئیس دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی در بخش دیگری از سخنان خود، با استناد به نظریه چارلز تیلور در کتاب «عصر سکولار»، اظهار کرد: تحول در شرایط باور معنای سوم سکولاریسم است که در این شرایط، دین دیگر تنها مسیر نیست، بلکه به یکی از گزینههای متعدد در میان انبوهی از منابع سکولار معناساز تبدیل میشود و رسانههای جدید با تولید محتوای گسترده، این «فضای گزینهای» را تقویت میکنند.
وی همچنین با اشاره به تفکیک جان تامپسون درباره وجوه چهارگانه سنت توضیح داد: «رسانهای شدن ممکن است وجه مشروعیتبخش سنت را تضعیف کند اما همزمان میتواند به وجه هویتی یا تفسیری آن قوت بخشد یا آن را متحول کند.
دکتر مهدیزاده، نوگرایی دینی، سنتگرایی دینی و بنیادگرایی دینی را سه پارادایم اصلی درون جهان دین در مواجهه با مدرنیته برشمرد و با اشاره به استفاده گسترده گروههایی نظیر داعش از رسانه برای تبلیغات، گفت: فرآیند رسانهای شدن ذاتی یکسو ندارد بلکه میتواند بسته به زمینه و کنشگران، هم به تقویت و هم به تضعیف صورتهای مختلف دینداری و سکولاریسم ختم شود.
سروش
ایتا
نظر شما :