زهره نرجهء
عنوان پایاننامه
معرفی پایان نامه های کارشناسی ارشد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه علامه طباطبایی و واکاوی آسیب های ساختاری آن
- رشته تحصیلی
- علوم قرآن و حديث
- مقطع تحصیلی
- کارشناسی ارشد
- محل دفاع
- الهیات و معارف اسلامی
- شماره ساختمان محل ارائه
- ۷۳
- نام کلاس محل ارائه
- جهت دفاع
- شماره کلاس محل ارائه
- ۱۱۸
- تاریخ دفاع
- ۲۹ بهمن ۱۴۰۴
- ساعت دفاع
- ۱۵:۰۰
- چکیده
- چکیده: پایاننامههای کارشناسی ارشد به عنوان یکی از بروندادهای اصلی نظام دانشگاهی، نقش مؤثری در ترسیم سیر تحوّلات فکری و روندهای پژوهشی هر حوزه از دانش ایفا میکنند. این پژوهش با هدف معرفی نظاممند، دستهبندی موضوعی، و واکاوی ساختاری پایاننامههای کارشناسی ارشد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه علامه طباطبایی انجام شده است. ضرورت این تحقیق از یک سو، ناشی از انبوهی و پراکندگی موضوعی این پژوهشها و نیاز به دسترسی سامانیافته به پیشینهای غنی در مطالعات قرآنی و حدیثی است و از سوی دیگر، حاصل خلأ موجود در زمینه آسیبشناسی ساختاری جمعی از این آثار علمی، با هدف بهبود کیفیّت پژوهشهای آتی است. این تحقیق برای نخستین بار به بررسی جامع این مجموعه با رویکردی میانرشتهای، در پیوند میان " علوم قرآن و حدیث" و " علم اطلاعات و دانششناسی"، میپردازد. جامعه آماری پژوهش، شامل ۱۷۰ پایاننامة کارشناسی ارشد دفاعشده در گروه قرآن و حدیث، از سال ۱۳۸۸ تا پایان ۱۴۰۳ است که به روش کتابخانهای-اَسنادی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی بررسی شدهاند. فرآیند تحقیق در چند مرحله اصلی سامان یافته است: ?- شناسایی و گردآوری نظاممند دادههای کتابشناختی و محتوایی هر پایاننامه؛ ?-نگارش چکیدهای ساختارمند و یکدست با ادبیات و قلم واحد، روان و علمی برای هر پژوهش؛ ?-دستهبندی موضوعی پایاننامهها در چهار گروه اصلیِ: قرآنی، حدیثی، قرآنی- حدیثی و میانرشتهای؛ ?-واکاوی ساختاری هر پایاننامه با تمرکز بر شاخصهای استاندارد همچون صحت و کامل بودن صفحات آغازین، وجود و انسجام عنوانها و بخشهای اصلی طرح پژوهش (مانند: چکیده، مقدمه، بیان مسئله، اهداف، پرسشها، فرضیهها، پیشینه، روش، یافتهها، نتیجهها و پیشنهادها) و رعایت اصول نگارش علمی و ارجاعدهی؛ و ?-تحلیل آماری (کمّی) دادهها با استفاده از نرمافزارهای و Excel برای تعیین پراکندگی موضوعی، فراوانیها و بررسی ارتباط متغیرهایی مانند جنسیت دانشجو و سال دفاع با رعایت شاخصهای ساختاری. یافتههای این پژوهش، ضمن ارائه بانک اطلاعاتی منسجم و قابل جستجو از این مجموعه ارزشمند، نشان میدهد در حالی که شاخصهای مرکزی مانند: "بیان مسئله"، "پیشینه پژوهش" و "نتیجهها" در اغلب حوزهها از وضعیت نسبتاً مطلوبی برخوردارند، برخی آسیبهای ساختاری مشترک و معنادار نیز قابل شناسایی است. این آسیبها بیشتر در شاخصهای " هدفهای پژوهش"، "طرح فرضیهها"، "تبیین روش تحقیق" و "ارائه پیشنهادهای پژوهشی" متمرکز هستند. همچنین، تحلیلهای آماری حاکی از آن است که پایاننامههای حوزه میانرشتهای از بیشترین انسجام ساختاری برخوردار بودهاند، در حالی که حوزههای حدیثی و قرآنی-حدیثی در برخی شاخصهای فرعی، آسیبپذیری بیشتری نشان میدهند. نتایج بهدستآمده، نقشهای روشن از نقاط قوّت و ضعف ساختاری پژوهشهای پیشین ارائه میدهد که میتواند مسیر برنامهریزی برای پژوهشهای آینده، جلوگیری از تکرار موضوع، پر کردن خلأهای موضوعی و ارتقای استانداردهای نگارش علمی در رشته علوم قرآن و حدیث را هموار سازد. خروجی نهایی این تحقیق، افزون بر غنابخشی به پیشینة مطالعاتی این حوزه، به عنوان منبعی معتبر و راهنما در اختیار دانشپژوهان و برنامهریزان آموزشی قرار خواهد گرفت. کلیدواژههای فارسی: پایاننامههای قرآنــی، پایاننامههای حدیثی، پایاننامههای میانرشتهای، آسیبهای ساختاری، کتابنامــه، دانشگاه علامه طباطبایی، کارشناسی ارشد،
- Abstract
- Abstract Master's theses, as one of the primary outputs of the university system, play a significant role in delineating the intellectual developments and research trends in each field of knowledge. This research has been conducted with the aim of systematically introducing, thematically categorizing, and structurally analyzing the master's theses of the Qur’an and Hadith Sciences Department at Allameh Tabataba'i University. The necessity of this study arises, on one hand, from the abundance and thematic dispersion of these research works and the need for systematic access to a rich background in Qur’anic and Hadith studies, and on the other hand, from the existing gap in the collective structural pathology of these scholarly works, aiming to improve the quality of future research. This study, for the first time, comprehensively examines this collection with an interdisciplinary approach, linking "Qur’an and Hadith Sciences" with "Information Science and Knowledge Management." The statistical population of the research includes ۱۷۰ defended master's theses in the Quran and Hadith Department, from ۱۳۸۸ to the end of ۱۴۰۳ (Persian calendar), which have been examined using a library-documentary method with a descriptive-analytical approach. The research process has been organized in several main stages: ۱- Systematic identification and collection of bibliographic and content data for each thesis; ۲- Writing a structured and uniform abstract with consistent, fluent, and scientific language and style for each research; ۳- Thematic categorization of theses into four main groups: Qur’anic, Hadith, Qur’anic-Hadith, and Interdisciplinary; ۴- Structural analysis of each thesis focusing on standard indicators such as the correctness and completeness of preliminary pages, the presence and coherence of titles and main sections of the research design (e.g., abstract, introduction, problem statement, objectives, questions, hypotheses, background, method, findings, results, and suggestions) and adherence to principles of scientific writing and citation; and ۵- Statistical (quantitative) analysis of data using and Excel software to determine thematic distribution, frequencies, and examine the relationship between variables such as student gender and defense year with the observance of structural indicators. The findings of this research, while providing a coherent and searchable database of this valuable collection, indicate that, while central indicators such as "problem statement," "research background," and "results" are in a relatively favorable state in most domains, some common and significant structural weaknesses are also identifiable. These weaknesses are mainly concentrated in the indicators of research objectives, formulation of hypotheses, explanation of research method, and presentation of research suggestions. Furthermore, statistical analyses reveal that theses in the interdisciplinary domain have enjoyed the highest structural coherence, while the Hadith and Qur’anic-Hadith domains show greater vulnerability in some subsidiary indicators. The obtained results provide a clear map of the structural strengths and weaknesses of previous research, which can pave the way for planning future research, preventing topic repetition, filling thematic gaps, and enhancing scientific writing standards in the field of Qur’an and Hadith Sciences. The final output of this research, in addition to enriching the research background of this field, will be available as a reliable and guiding resource for researchers and educational planners.